BirdCODE wil vogelcommunicatie uit miljoenen opnames halen

Niet alleen horen welke soort aanwezig is

Automatische analyse van vogelgeluiden wordt vaak gebruikt om vast te stellen welke soorten in een gebied voorkomen. Voor onderzoek naar communicatie is dat niet precies genoeg. Daarvoor moet ook duidelijk zijn wanneer een afzonderlijke roep begint en eindigt, en welke geluiden vlak na elkaar plaatsvinden.

Een onderzoeksteam introduceert daarom BirdCODE, voluit Bird Communication Detector. Volgens de bioRxiv-preprint kan het model vocalisaties van meer dan 9000 vogelsoorten detecteren en classificeren met nauwkeurige tijdsgrenzen. Daarmee probeert het systeem niet alleen aanwezigheid te meten, maar ook de structuur van geluidsinteracties zichtbaar te maken.

Van model naar grote dataset

De onderzoekers testten BirdCODE op grote audiocollecties en pasten het vervolgens toe op 1,3 miljoen opnames uit burgerwetenschapsprojecten. In de preprint beschrijven ze vier toepassingen. Die richten zich onder meer op verschillen in vogelcommunicatie tussen plaatsen en tijden, evolutionaire vergelijkingen en interacties tussen soorten.

Precieze tijdsgrenzen kunnen bijvoorbeeld helpen om te onderscheiden of twee soorten tegelijk zingen, elkaar afwisselen of op elkaars roep reageren. Dat levert een ander soort informatie op dan alleen een lijst met soorten per opname.

Veelbelovend, maar nog geen eindstation

BirdCODE is nog geen peer-reviewed publicatie. De resultaten en toepassingen moeten dus nog door onafhankelijke beoordeling en verdere tests worden bevestigd. Ook blijft de kwaliteit van de uitkomst afhankelijk van de opname, de trainingsdata en de soorten die in verschillende regio’s daadwerkelijk goed vertegenwoordigd zijn.

De waarde van het project zit voorlopig vooral in de schaal en de fijnmazigheid van de analyse. Als de methode betrouwbaar blijkt, kunnen bestaande geluidsarchieven worden gebruikt om niet alleen te vragen welke vogels ergens zitten, maar ook hoe hun communicatie verandert door tijd, plaats en soortgenoten.

Bron: BirdCODE: Detecting bird communication at scale, bioRxiv-preprint (2026).